Leita Ý frÚttum mbl.is
Embla

FŠrsluflokkur: Umhverfismßl

RangfŠrslur Bergs Sigur­ssonar, framkvŠmdastjˇri ■ingflokks VG og Einar Ůorleifsson nßtt˙rufrŠ­ings

┴li­na­ur og umhverfismßl ľ RangfŠrslur lei­rÚttar Bergur Sigur­sson, framkvŠmdastjˇri ■ingflokks VG og Einar Ůorleifsson nßtt˙rufrŠ­ingur,fara mikinn Ý tveimur bla­agreinum sem ■eir rita um ßli­na­inn Ý FrÚttabla­inu ■ann 17. og 29. desember sl.
Meginhluti greinanna snřr a­ bßxÝtvinnslu og umhverfisßhrifum hennar. Fullyr­ingar ■Šr sem greinar h÷fundar setja fram eru Ý besta falli mj÷g villandi og ■vÝ rÚtt a­ benda ■eim fÚl÷gum ß nokkrar sta­reyndir um bßxÝtvinnslu.
BßxÝtvinnsla er umfangslÝtil nßmavinnsla ß heimsvÝsu. Um 160 milljˇn tonn af bßxÝti eru unnin ß ßri hverju samanbori­ vi­ t.d. um 7 milljar­a tonna af kolum og um 1,5 milljar­a tonna jar­efnis til koparvinnslu. Au­velt er a­ nßlgast upplřsingar um vinnsluna en bŠ­i Al■jˇ­asamt÷k ßlframlei­enda og Evrˇpusamt÷k ßlframlei­enda veita Ýtarlegar upplřsingar um bßxÝtvinnslu ß heimasÝ­um sÝnum, www.world-aluminium.org og www.eaa.net .
═ grein sinni halda ■eir Bergur og Einar ■vÝ fram a­ stŠrstur hluti bßxÝtvinnslu eigi sÚr sta­ Ý fßtŠkum rÝkjum ß bor­ vi­ GÝneu og JamaÝka. Ůetta er rangt. Sta­setning bßxÝtvinnslu rŠ­st af jar­frŠ­i en ekki efnahagslegum ■ßttum og fer lang stŠrstur hluti hennar fram Ý ┴stralÝu (40%) sem seint ver­ur talin til fßtŠkustu rÝkja heims. Um 20% heimsframlei­slunnar fer fram Ý GÝneu og ß JamaÝka.
┴rlega eru um 30 ferkÝlˇmetrar lands lag­ir undir nřjar bßxÝt nßmur, e­a sem samsvarar um 75% af flatarmßli Gar­abŠjar. UppgrŠ­sla ß g÷mlum nßmum nemur svipa­ri t÷lu ß ßri hverju og alls nß ßŠtlanir nßmafyrirtŠkja um uppgrŠ­slu til meira en 90% ■ess landsvŠ­is sem lagt hefur veri­ undir
bßxÝtvinnslu frß upphafi .
Af ofangreindum 30 ferkÝlˇmetrum eru um 2-3 ferkÝlˇmetrar regnskˇga lag­ir undir bßxÝtnßmur ß ßri hverju. Meira en 97% ■eirra eru rŠkta­ir upp Ý s÷mu mynd a­ nßmavinnslu lokinni.
Hva­ var­ar ßhrif bßxÝtvinnslu ß b˙setu ■ß er rÚtt a­ taka fram a­ um 80% allrar bßxÝtvinnslu ß sÚr sta­ ß landsvŠ­um ■ar sem Ýb˙afj÷ldi Ý 10 kÝlˇmetra radÝus frß nßmu er minni en 5 Ýb˙ar ß hvern ferkÝlˇmetra, ■ar af um 40% ■ar sem Ýb˙afj÷ldi ß ferkÝlˇmeter er 1 e­a fŠrri.
═ grein sinni blanda ■eir Bergur og Einar me­ einstaklega ˇsmekklegum hŠtti ßli­na­i saman vi­ hryllileg mannrÚttindabrot herstjˇrnarinnar Ý GÝneu ■ann 28. september 2009 er 157 mˇtmŠlendur voru skotnir til bana af hernum ■ar Ý landi. MˇtmŠlendurnir voru a­ mˇtmŠla herstjˇrn sem hrifsa­i v÷ld Ý landinu Ý ßrslok 2008, en landi­ haf­i veri­ undir stjˇrn einrŠ­isherra allt frß ■vÝ ■a­ hlaut sjßlfstŠ­i ßri­ 1958. MˇtmŠlin leiddu ß endanum til fyrstu lř­rŠ­islegu kosninganna Ý landinu frß sjßlfstŠ­i sem haldnar voru fyrr ß ■essu ßri. Stjˇrnarandsta­an fˇr me­ sigur af hˇlmi og tˇk vi­ v÷ldum Ý nˇvember sÝ­astli­num. Ůa­ a­ blanda ßli­na­i innÝ ■essa atbur­arrßs, hva­ ■ß a­ fullyr­a a­ ßli­na­ur vi­haldi herstjˇrn landsins er fjarstŠ­ukennt.
Greinarh÷fundum finnst ■ˇ greinilega ekki nˇg komi­ og halda rangfŠrslum sÝnum ßfram. Ůannig segja ■eir allt a­ 30% alls ßls sem framleitt er Ý heiminum fara til hergagnai­na­ar, en segjast ■ˇ ekki finna neinar heimildir til stu­nings ■eim fullyr­ingum sÝnum. ┴ heimasÝ­u Samßls, www.samal.is, mß finna upplřsingar um helstu not ßls Ý heiminum. Um 25% fer til framlei­slu řmissa neytendavara svo sem h˙sgagna,h˙sb˙na­ar, geisladiska o.s.frv. Um fjˇr­ungur fer til framlei­slu řmis konar samg÷ngutŠkja svo sem bifrei­a og flugvÚla. Um 20% fer til byggingari­na­ar svo sem Ý gluggakarma, klŠ­ingar og fleira. Um 20% er nota­ til framlei­slu řmis konar umb˙­a svo sem ßlpappÝrs og dˇsa og loks fara um 10% til raforkui­na­ar og ■ß helst til framlei­slu ß raflÝnum.
Ofangreind fullyr­ing er ■vÝ r÷ng. Hergagnai­na­ur notar vissulega ßl sem og stßl,gler,plast,hugb˙na­,÷rfl÷gur, t÷lvur e­a fj÷lmargar a­rar framlei­sluv÷rur e­a ■jˇnustu. Hva­ ■a­ hefur me­ ßli­na­ a­ gera er hins vegar erfitt a­ sjß. Varla dytti nokkrum manni Ý hug a­ leggja til a­ vi­
═slendingar hŠttum a­ vei­a fisk ■ar sem hluti hans vŠri bor­a­ur af herm÷nnum.
Sta­reyndin er s˙ a­ ßli­na­ur hefur řmislegt gott til umhverfismßla a­ leggja. Ůannig dregur notkun ßls til a­ lÚtta samg÷ngutŠki Ý Evrˇpu verulega ˙r losun grˇ­urh˙salofttegunda. Samdrßttur losunar vegna ■essa er meiri en sem nemur heildarlosun ßli­na­ar Ý Evrˇpu, en um 30% ßls sem framleitt er Ý Evrˇpu er nota­ Ý samg÷ngutŠki. ═slenskur ßli­na­ur kemur enn betur ˙t Ý ■essum samanbur­i enda nemur heildarlosun hÚr ß landi ß hvert framleitt tonn af ßli a­eins um 20% af heildarlosun evrˇpsks ßli­na­ar ß hvert framleitt tonn.
┴lfyrirtŠkin hÚr ß landi hafa lagt mikinn metna­ Ý umhverfismßl, sem me­al annars mß sjß Ý ■eirri sta­reynd a­ losun ß hvert framleitt tonn hefur dregist saman um 75% frß 1990 og Ýslensk ßlfyrirtŠki eru Ý fararbroddi ß heimsvÝsu hva­ ■etta var­ar. Ennfremur hafa Ýslensk ßlfyrirtŠki stutt vi­ řmis konar verkefni Ý svi­i umhverfismßla svo sem endurheimt votlendis, skˇgrŠkt, Vatnaj÷kuls■jˇ­gar­ og svo mŠtti ßfram telja.

═slenskur ßli­na­ur er ßvallt rei­ub˙inn til a­ rŠ­a hva­ betur megi gera Ý umhverfismßlum. Vi­ bi­jum a­eins um a­ s˙ umrŠ­a sÚ mßlefnaleg og byggi ß sta­reyndum.

Ůorsteinn VÝglundsson

H÷fundur er framkvŠmdastjˇri Samtaka ßlframlei­enda ß ═slandi

áä═slenskur ßli­na­ur er ßvallt rei­ub˙inn til a­ rŠ­a hva­ betur megi gera Ý
umhverfismßlum. Vi­ bi­jum a­eins um a­ s˙ umrŠ­a sÚ mßlefnaleg og byggi
ß sta­reyndum.ô

á


Jar­skorpuhreyfingar vi­ Eyjafjallaj÷kul mŠlast ˙r geimnum

Jar­skorpuhreyfingar vi­ Eyjafjallaj÷kul mŠlast ˙r geimnum
Me­ nßkvŠmri ˙rvinnslu gervitunglamynda mß meta hreyfingar jar­skorpunnar me­ allt at 5-10 millimetra nßkvŠmni.á Nota­ar eru myndir ˙r ratsjßrgervitunglum og a­fer­in sem beitt er vi­ samanbur­inn kallast bylgjuvÝxlmŠlingar, en ger­ur er nßkvŠmur samanbur­ur ß hvernig ratsjßrmerki frß gervitunglum endurkastast af j÷r­inni ß mismunandi tÝmum. Me­ ■essari a­fer­ hafa n˙ fengist mŠlingar ß jar­skorpuhreyfingum Ý kringum Eyjafjallaj÷kul frß september 2009 og fram til 20. mars, en gosi­ hˇfst ■ß um kv÷ldi­. MŠlingar sřna miklar hreyfingar jar­skorpunnar bŠ­i nor­an og sunnan j÷kuls vegna kvikuinnskots inn undir j÷kulinn.á Jar­skorpuhreyfingarnar koma fram sem litamunstur ■ar sem hver heil bylgjulend (breyting Ý litaskala) tßknar tilfŠrslu jar­skorpunnar um 1.5 cm. Myndirnar tvŠr sřna breytingu Ý fjarlŠg­ frß j÷r­ til gervitungls fram til 20. mars en gosi­ hˇfst ■ß um kv÷ldi­. Ůetta eru fyrstu bylgjuvÝxlmyndirnar Ý r÷­ sambŠrilegra mynda sem vonast er til a­ sřni ■rˇun gossins.
BylgjuvÝxlmyndirnar eru b˙nar til ˙r myndum sem hi­ ■řska TerraSAR-X gervitungli­ safna­i. Rannsˇknir ß ■essum g÷gnum eru unnar Ý samvinnu NorrŠna eldfjallasetursins ß Jar­vÝsindastofnun, TŠknihßskˇlans Ý Delft Ý Hollandi og Hßskˇlans Ý Wisconsin-Madison, USA. Myndirnar eru unnar af Andy Hooper Ý Delft.
Tengili­ir:á Rikke Pedersen (rikke@hi.is), Martin Hench (martinh@hi.is), Andy Hooper (a.j.hooper@tudelft.nl), Kurt Feigl (feigl@wisc.edu), Amandine Auriac (ama3@hi.is), Freysteinn Sigmundsson (fs@hi.is)
á

Terrasar1
Terrasar2

á

Radarmynd tekin ˙t flugvÚl LandhelgisgŠslunnar 24. mars 2010á
┴ henni mß gl÷ggt sjß hraunstrauminn semárennur tilánor­austurs Ý Hrunagil. (mynd Eyjˇlfur Magn˙sson, eyjolfm@raunvis.hi.is)
á



á


á
Mynd: Pßll Einarsson



Kort: Eyjˇlfur Magn˙sson



Nßnari upplřsingar um sta­setningu gossprungunnar ß myndum sem teknar voru Ý flugi yfir j÷kulinn 19. mars 2010 (pdf skjal)

Modis hitamynd af svŠ­inu sřnir greinilega sta­setningu gossins:



Sakar SvandÝsi Svavarsdˇttur umhverfisrß­herra um Šrumei­andi og illa Ýgrundu­ ummŠli, bygg­ ß ˇßrei­anlegum heimildum.

Sveitarstjˇrn Skei­a- og Gn˙pverjahrepps ßsakar SvandÝsi Svavarsdˇttur umhverfisrß­herra um Šrumei­andi og Ýllá ummŠli, bygg­ ß ˇßrei­anlegum heimildum. ┴ hreppsnefndarfundi Ý fÚlagsheimilinu ┴rnesi Ý gŠr var ger­ bˇkun vegna ■ess r÷kstu­nings sem rß­herra fŠr­i fyrir ßkv÷r­un sinni um a­ hafna ■vÝ a­ sta­festa a­alskipulag hreppsins. Bˇkunin er svohljˇ­andi:

"═ brÚfi umhverfisrß­herra til sveitarstjˇrnar Skei­a- og Gn˙pverjahrepps frß 29.01.2010 ■ar sem rß­herra synjar sta­festingar skipulagstill÷gu vegna Hvamms og Holtavirkjana er ■vÝ haldi­ fram a­ sveitarstjˇrnarmenn, hafi persˇnulega ■egi­ aukagrei­slur frß Landsvirkjun vegna funda Ý sambandi vi­ skipulagsger­ina. Ůetta er rangt, sveitarstjˇrn hefur ekki ■egi­ nein ÷nnur laun nÚ a­rar grei­slur en ■Šr sem sveitarsjˇ­ur hefur greitt fyrir. UmmŠlin eru illa Ýgrundu­, bygg­ ß ˇßrei­anlegum heimildum og Šrumei­andi. Sveitarstjˇrn hefur Šti­ haft a­ lei­arljˇsi a­ hvorki Ýb˙ar nÚ landeigendur bi­u ska­a af framkvŠmdum innan sveitarfÚlagsins."


Skemmdarvargurinn SvandÝs af■akkar 15 milljar­a.

SvandÝs Svavarsdˇttir umhverfisrß­herra segir a­ ekki ver­iásˇtt um neinar undan■ßgur e­a sÚrkr÷fur settar fram fyrir ═slands h÷nd ß vŠntanlegum fundi Sameinu­u ■jˇ­anna um loftslagsmßl Ý Kaupmannah÷fn Ý desember. Ůetta kom fram Ý mßli hennar vi­ setninguátveggja daga Umhverfis■ings 2009 ß Hˇtel Nordica Ý morgun.
á
═ frÚtt frß Umhverfis- og samg÷ngusvi­i ReykjavÝkur segir a­ ß fundinum Ý Kaupmannah÷fn ver­i stefnt a­ ■vÝ a­ nß nřju hnattrŠnu samkomulagi um a­ draga ˙r losun grˇ­urh˙salofttegunda Ý heiminum. Samkomulagi­áeigi a­ taka vi­ afá Kyotosßttmßlanum sem rennur ˙t 2012. Umhverfisrß­herra vill a­ ═sland leggi ekkert a­ m÷rkum.

Umhverfisrß­herra vill auka losun ß grˇ­urh˙saloftegundum ß hnattrŠnavÝsu.

á═sland er ekki eyland Ý umhverfismßlum.ááááááááááá

Losun grˇ­urh˙saloftegunda ß ═slandi. Far■egaflug fer­amannai­na­ur og v÷ruflug, ■.e. flug frß og til ═slands og innanlands nemur um 4.2 milljˇnum tonna af CO2, ßhrifagildin eru fjˇrf÷ld Ý hßloftum 4,2 milljˇn tonn * 4 = 16,8 ßhrifagildi. Hvert tonn af ßli sem framleitt er ß ═slandi e­a 790 ■˙sund tonn me­ raforku ˙r vatnsorku sparar andr˙msloftinu 10,4 tonn af koltvÝsřringi. (á 790 ■˙sund x 13,2 CO2 ) = 10.4 milljˇna af CO2 sparna­ur ß hnattrŠna vÝsu.ááááááááááááááááááááááááááááááááááááááá

PˇlitÝskar vinsŠldavei­ar og lÝtt vÝsindalegar sko­anir sem n˙ eru efst ß baugi mega ekki rß­a fer­inni til a­ fß klapp ß ÷xlina og X ß kj÷rse­ilinn ■a­ eru svik bŠ­i vi­ nßtt˙runa og ■Šr kynslˇ­ir sem ß eftir okkur koma..

═slendingar geta lagt stŠrri skerf af m÷rkum Ý barßttunni vi­ ■ß vß sem ÷llu mannkyni stafar af grˇ­urh˙savandanum. LÝklega er mesta hŠttan Ý a­ m÷nnum mistakist a­ vinna bug ß grˇ­urh˙saßhrifunum fˇlgin Ý hugsunarhŠtti VG. Tilhneigingunni til a­ skjˇta sÚr sjßlfum undan vanda me­ allskyns afs÷kunum en Štla ÷­rum a­ leysa hann og ˇvÝsundalegahugsun og menntunarleysi Ý umhverfismßlum eins og me­ SvandÝsi. S˙ hugsun sŠmir sÝst Umhverfisrß­herra ═slendinga sem leggur sig Ý lÝma a­ ska­a og valda tjˇni ß gjaldeyristekju ═slendinga og fŠkka st÷rfum n˙ Ý atvinnuleysinu og vill ekki draga ˙r ˙tblŠstri grˇ­urh˙saloftegnda me­ ßkv÷r­un sřni.

á


Höfundur

Rauða Ljónið
Rauða Ljónið

Rautt ljónið er göfugt . Red Lion is noble.

Segðu fólki það sem það þegar veit og skilur og þér verður þakkað.

Segðu fólki það sem það ekki veit og skilur og þú verður fordæmdur.

 Lyginn getur ferðast um allan heiminn, á meðan sannleikurinn er að fara í skóna.

Sigurjón Vigfússon

Nřjustu myndir

  • ...e_image_php
  • ...21965_3
  • 13303 370155657293 739447293 3488280 748235 n

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband